A MILAGRE IRLANDESA: EXPERIENCIAS TIC EN ESPAZOS RURAIS E URBANOS

Continuamos falando de Irlanda. Moitas veces oimos falar da milagre irlandesa. Como unha rexión das máis marxinais da UE converteuse nunha das rexión máis ricas e prosperas. Ben é certo que actualmente están a pasar unha serie de apuros económicos derivados da crise financeira global, pero non temos porque botar por terra todo o traballo feito ata o momento, que permitiu un cambio total na economía e na sociedade irlandesa.

Concretamente estamos a falar do gran traballo que fixo a sociedade irlandesa na introdución das TIC en todo o seu territorio, que lle fixo converterse na area europea onde existe unha maior implantación das TIC. Seguindo o artigo de Xosé Carlos Macía Arce titulado “ La Sociedad de la Información en Irlanda a través del análisis de experiencias TIC en los condados de Clare, Cork, Kerry, Limerick, Offaly y Tipperary” imos a centrarnos en ver 3 exemplos da labor dos organismos públicos e privados na introdución das TIC en espazos rurais e urbanos do seu territorio. Concretamente comentaremos os casos de Ennis, a rexión de Shanon e do Northside de Cork.

1. ENNIS: A experiencia do Information Age Town

A experiencia desta vila comeza en 1996 cando Telecom Eireann (empresa de telecomunicacións Irlandesa) convoca o concurso a nivel nacional do Information Age Town. Esta iniciativa dotada con 19 millóns de premio pretendía introducir de forma intensiva as TIC nunha comunidade, observar o uso da mesma por parte da poboación e comprobar o nivel de desenvolvemento económico e social alcanzado como consecuencia de dita iniciativa.

O pobo elixido foi Ennis situado no condado de Clare. Este pobo caracterizado pola porcentaxe tan elevada de xente nova na súa estrutura (o 70% da súa poboación estaba por debaixo dos 45 anos) e co maior crecemento económico no contexto nacional,converteuse en pouco tempo no pobo de Irlanda máis informatizado, un 80% da súa poboación usuaria de Internet.

Durante 5 anos desenvolvéronse en Ennis unha serie de proxectos relacionados coas TIC en beneficio da comunidade, que afectaban tanto a poboación da cidade, as administración públicas e as empresas privadas. Deste xeito desenvolvéronse 8 unidades de traballo cada unha cun obxectivo. Estas unidades de traballo foron:

• Programa Residentes: O obxectivo era o de concienciar á poboación local da importancia das TIC e formalos no seu uso. Tamén se concederon facilidades aos cidadáns na compra de ordenadores, adquisición de software e conexión telefónica a Internet.
• Programa Negocios: Tratou de concienciar ao tecido empresarial e comercial da cidade das oportunidades das TIC. Deste xeito subvencionouse a compra de software e hardware, deuse información, consellos e consultoría TIC, realizouse formación en novas tecnoloxías… Como resultado en Agosto do 2000 había 43 empresas inscritas neste programa.
• Programa Comunidade: O que priorizaba era a participación activa, o traballo de cooperación en rede e a inclusión social dos cidadáns a través das TIC. Participaron máis de 100 organizacións comunitarias e de voluntariado as cales puideron aplicar as TIC no seu traballo diario na comunidade.
• Programa Educación: Tratou de incluír as TIC nos procesos formativos que se daban dentro da cidade de Ennis, empregando as TIC como ferramentas fundamentais da formación diaria.
• Programa Sector Público: Levou as TIC aos procesos de xestión e de traballo da Administración Pública de Ennis, co obxetivo de facer os tramites dos cidadáns coa Administración máis efectivos, regulares e interactivos.
• Programa Nova Industria: O obxectivo era promocionar Ennis como un lugar ideal para a localización de industrias relacionadas coas novas tecnoloxías.
• Programa Experiencias Tecnolóxicas: Tratou de converter a Ennis nun centro de referencia onde levar a cabo experiencias relacionadas coas TIC.
• Programa Internet: Creouse a web www.ennis.ie que pretendeu ser o centro de referencia e punto de encontro de toda a comunidade de Ennis. Tratou de ser o resumo de todos os proxectos emprendidos ademais de ser a mellor publicidade do cambio iniciado na vila.

2. REXIÓN DE SHANON: Proxecto de localización de empresas tecnolóxicas.

Na rexión de Shanon, caracterizada por ter un sector empresarial moi dinámico, emprendeuse unha iniciativa que pretendía fomentar a instalación de empresas de alta tecnoloxía en dita rexión (que comprendía distintos condados do medio oeste do irlandés).

O proxecto foi levado a cabo polo Shanon Development (institución dedicada ao desenvolvemento rexional e económico). Esta iniciativa fixo que se instalaran grandes compañías informáticas como Intel o Dell. O Shanon Development soubo aproveitar as sinerxias de programas de desenvolvemento das TIC no territorio como foi o Programa Nova Industria do Information Age Town de Ennis.

Paralelamente tamén se melloraron as infraestruturas da información existentes. Deste xeito creáronse unha serie de parques tecnolóxicos por toda a rexión, conectando a través da fibra óptica de gran capacidade estes nodos tecnolóxicos cos centros educativos superiores.

A difusión deste programa non só se fixo en Irlanda senón que tamén se estableceron oficinas permanentes de información noutros países como USA (New York e California). Ademais tamén se contou coa difusión a través do portal www.shanon-dev.ie .


3. NORTHSIDE CORK: A cultura popular irlandesa en Internet

En 1996 unha iniciativa conxunta dunha serie de institución educativas, etnolóxicas e históricas da localidade de Cork (máis concretamente do Northside of Cork), uníronse para recoller, expoñer e arquivar dixitalmente material audiovisual, sonoro, fotográfico, físico e virtual do Northside de Cork, un area tradicionalmente pobre da cidade de Cork. O programa tivo dúas vertentes. Por unha parte recoller material para enriquecer o arquivo histórico e etnográfico de Cork. Pero por outra parte tivo unha labor de acción social, xa que o programa contou co traballo de equipos de voluntarios e empregados da comunidade local, especialmente procedentes de colectivos marxinados polo mercado laboral.

O proxecto xuntou nunha mesma iniciativa o desenvolvemento social e económico da sociedade local, a cultura popular e a utilización das TIC.

Con estes tres exemplos de programas relacionados co uso das TIC vemos como Irlanda soubo camiñar cara posicións máis avanzadas que favorecen o desenvolvemento social e económico do territorio. Algo importante que se observa nestes exemplos de iniciativas TIC é a importancia que teñen no seu desenvolvemento o traballo participativo e colaborativo de todos os estamentos da sociedade civil. Estes programas de acción e outros moitos supuxeron que Irlanda pasara de ser unha das rexións máis deprimidas da UE, a encabezar todas as estatísticas de desenvolvemento económico da eurorexión.

Fonte: Macía Arce, X.C. (2007): "La Sociedad de la Información en Irlanda a través del análisis de experiencias TIC en los condados de Clare, Cork, Kerry, Limerick, Offaly y Tipperary”, Aurora Geography Journal, Nº1, páx. 109-121.

AS TIC NO MARKETING DOS TERRITORIOS. O CASO DE SANTIAGO DE COMPOSTELA: ÉXITO OU FRACASO?

As TIC’s e a cultura audiovisual ofrece nos nosos tempos unha boa oportunidade para publicitar as bondades dunha cidade. Trátase dun novo marketing urbano que emprega estas novas ferramentas como instrumento para difundir os bens culturais, históricos, artísticos, paisaxísticos… da cidade.

Neste contexto, a cultura tómase cada vez máis como un recurso económico (bens culturais son entendidos como bens económicos) que permite atraer turistas, e polo tanto fomentar o desenvolvemento económico da cidade destino destes fluxos. A relación entre cultura e economía é cada vez máis importante, e isto a Internet non lle é alleo. O marketing cultural pretende promover un determinado territorio, satisfacendo as demandas dos cidadáns, turistas e inversores potenciais, intentando de xerar beneficios e vantaxes para a poboación local. Atopámonos ante a administración empresarial do conxunto de coñecementos científicos, literarios, artísticos e económicos dun territorio.

En todo este proceso de promoción da cultura dunha cidade, o papel desenvolto polas TIC’s é importantísimo. Se noutros tempos Internet foi un elemento de comunicación militar, máis tarde científica e posteriormente económica, actualmente cada vez máis é un vehículo de comunicación cultural. De todos xeitos, este marketing cultural vía Internet non está libre de problemáticas e críticas. Moitos pensan que esta vertente cultural de Internet, máis que unha forma de difusión cultural, é unha imposición política-ideolóxica dos planificadores políticos. Outra critica feita a este marketing urbano é limitación de acceso só a unha minoría privilexiada dentro da poboación mundial, quedando fora aquelas áreas máis pobres (discriminación tecnolóxica), o que fai de Internet unha ferramenta útil aínda que non universal.

Sexa como sexa, Internet hoxe en día é unha porta aberta que permite acceder a información e entre ela á cultural desde calquera sitio sen ter en conta as barreiras físicas e xeográficas. Está difusión do patrimonio cultural dun territorio actualmente é de suma importancia para a atracción de recursos económicos, tecnolóxicos, financeiros e humanos.

Dentro desta visión de promoción vía Internet das cidades como podemos valorar a posición de Santiago de Compostela? A imaxe de Santiago está moi ligada ao seu patrimonio histórico, ademais da tradición do Camiño de Santiago e da Universidade. Isto fai de Santiago unha cidade cun patrimonio histórico-cultural explotable dende o punto de vista turístico, o que aporta uns 10 millóns de turistas nos Anos Santos. Se tradicionalmente a imaxe de Santiago estivo vinculada a relixión e a Universidade, dende as institucións políticas, cada vez máis, estase a fomentar a idea de Santiago como Capital Cultural, co obxectivo básico de seguir atraendo turistas.

A consecuencia é que a política de conservación e rehabilitación do Concello esta enfocada a esta idea de promoción cultural de Santiago. Esta política esta desenvolta polo Consorcio no que interveñen as tres grandes institución territoriais con intereses en Compostela (Estado, Autonomía e Concello). Deste xeito, Santiago nos últimos anos foi dotada de infraestruturas (periférico, aeroporto, Palacio de Congresos, Museo de Arte Contemporáneo, proxecto da Cidade da Cultura…). Tamén se realizou unha importante labor de creación de novos edificios e espazos deseñados por importantes arquitectos (Facultade de Xornalismo, Auditorio de Galicia, CGAC, Cidade da Cultura…), á vez que se prestou moita atención a rehabilitación dos edificios emblemáticos da cidade (Catedral e Zona Vella). Todo isto tivo por obxectivo xerar unha idea de Santiago como cidade onde convive o antigo e a tradición coa modernidade (imaxe explotada nas comunicacións publicitarias da cidade).

Pero parece que en toda esta imaxe cara ao exterior de Santiago existen partes da cidade esquecidas como o Ensanche, areas rurais metropolitanas, barrios periféricos… Estas zonas parece que se tratan de ocultar ao potencial turista e que polo tanto tamén son apartadas de calquera inversión en mellora e acondicionamento. Na imaxe de marca de Santiago como cidade cultural, cosmopolita, aberta, universitaria, moderna e contemporánea, onde convive a tradición coa modernidade, non encaixa nin o rural nin a periferia, que quedan aillados do desenvolvemento económico que pode chegar a traer consigo o turismo. É como se os fluxos turísticos , e polo tanto tamén económicos, que Santiago capta do exterior, non se traducen nun crecemento homoxéneo en todas as partes da cidade. De igual modo, a imaxe cultural de Santiago (arte, edificios, museos, Camiño de Santiago…) tamén deixa de lado a captación de intereses económico-industrial e o educativo (sobre todo tendo en conta a tradición da USC).

Cal e a consecuencia de crear unha imaxe de marca que esquece partes importantes para o crecemento da cidade? Pois que a pesar de ser unha das cidades de España que máis fluxos turísticos capta, Santiago segue tendo unha bolsa de paro continua similar a outros concellos Galegos de similares características, pero que non teñen nin de lonxe a cantidade de turistas de Santiago.

Esta claro que publicitar un territorio pode xerar importantes beneficios para a cidade que realiza dita promoción, pero é importante deseñar campañas de maneira equilibrada, para que o crecemento que poidan xerar os fluxos económicos da promoción se transmitan de maneira homoxénea entre todas as capas da cidade, xerando un crecemento equilibrado para a cidade e os seus cidadáns.